Dertien geboden voor diverse programmering

Geplaatst op 15 december 2023

1) Lekker tellen! Als je je aan het eind van het jaar je eigen programma turft, of dat van komend seizoen, is de verdeling m/v dan gelijk? (Vrouwen zijn namelijk geen minderheidsgroep, maar net iets meer dan de helft van de wereldbevolking.) Hoe zit het met auteurs van kleur / queerauteurs? En met de leeftijd? En de genres?
Tel eerlijk — wie krijgt hoeveel podiumtijd? Praat de auteur over zijn/haar eigen werk? (Vrouwen worden veel vaker gevraagd in andere, ondersteunende rollen, mannen praten bijna altijd over hun eigen oeuvre.) Hoeveel budget gaat er naar mannen en naar vrouwen? (Gelijke betaling?)

2) Waak voor de dodelijke combinatie oudere auteur en jonge schrijfster.

3) Zet niet drie (jonge) vrouwelijke auteurs bij elkaar maar meng, meng, meng, ook op het grote podium.

4) Komen voor talentontwikkeling alleen (beginnende) auteurs onder de 35 in aanmerking? Of duurt een kunstenaarscarrière een heel leven?

5) Maak interessante combinaties: vraag die mannelijke publiekstrekker welke vrouwelijke auteur hij bewondert en nodig die mee uit.

6) Bepaalde auteurs staan op vrijwel elk festival. Zij vertellen dan doorgaans dezelfde verhalen over hun laatste boek. Hoe interessant is dit? Als je hen wilt uitnodigen, kies dan een originele insteek.

7) Pas op voor ‘ageism’ en vergeet ‘mid careers’ niet (en vermijd anglicismen).

8) Denk na over vanuit welke houding je mannelijke en vrouwelijke auteurs interviewt. (Vermijd verering.) Onderzoek toont ook aan dat in besprekingen van boeken van vrouwen sneller de vorm en oeuvreopbouw onderbelicht blijft en gefocust wordt op het autobiografische. (Vraag ‘diverse’ auteurs ook niet enkel voor programma’s/panels die focussen op hun identiteit.)

9) Geef schrijfopdrachten aan alle vrouwen, niet alleen aan debutantes.

10) Vier de vrouwelijke literatuurgeschiedenis en vul de canon aan met Virginie Loveling, Carry Van Bruggen, Bea Vianen e.a. (Tip: beluister de Fixditpodcast over moderne klassiekers)

11) Zorg bij de samenstelling van panels en jury’s voor een gelijke verhouding m/v (dus niet drie mannen en ‘o ja, er moet nog een vrouw bij’). En tel de presentatrice niet stiekem mee. (Zie ook punt 1, over turven en tellen.)

12) Als je rekening houdt met intersectionaliteit, let er dan op hoe je dit doet. Het wil niet zeggen dat het contingent bekende oudere witte heteromannen gelijk blijft en de overige 10% ingevuld wordt met één queer vrouw van kleur die alle hokjes aftikt.

13) Bedenk dat alle Grote Namen alleen maar Grote Namen geworden zijn omdat ze telkens weer zijn gevraagd, opgevoerd, geïnterviewd en als dusdanig zijn aangekondigd. Het is aan jullie om andere Grote Namen te creëren.